Print Friendly, PDF & Email

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Avropada baş örtüyü və pərdə qadağası:  Bu hansı ölkə necə tətbiq olunur?

Danimarkada ictimai yerdəki toqqa və pərdə atma tədbirləri qüvvəyə girdi.

Parlamentdə 31 Mayda edilən səs vermədə 30-a qarşı 75 səslə qəbul edilən “Örtünmə Yasağı” başlıqlı qanuna görə, Danimarkada ictimai sahədə sıxan və örtük geyənlərə pul cəzası tətbiq olunacaq.

Niderland Senatı da, cəmiyyət sahəsində nikab və burka qadağan edilməsini təşkil qanunu təsdiqlədi. Dünyəvilik, din və vicdan azadlığı ətrafında dönən müzakirələrdə Avropadakı müsəlmanlar bu tərz qadağaların vicdan azadlığını məhdudlaşdıran bir insan haqqı pozuntusu olduğunu müdafiə edərkən, digər tərəfdən üzü bağlayan burka və nikabın təhlükəsizlik və dünyəvilik prinsipi lazımınca qadağan edilməsini müdafiə edənlər var.

Avropa cəmiyyəti, yüzün görünməsini əngəlləyən burka və nikabın son zamanlardakı terror hərəkətləri və təhlükəsizlik səbəbiylə qadağan edilməsi lazım olduğunu düşünənlər ilə hicab, nikab və burka adamın inanc azadlığı daxilində qiymətləndirilərək yasaklanmaması tərəfdarı olanlar olaraq ikiyə ayrılmış şəkildə.

Avropada burka və nikab qadağanları ictimaiyyət və siyasətçilər tərəfindən müzakirə davam edərkən, bu qadağanları hüquqi və ictimai sahədə təşkil Avropa ölkələrini araşdırdıq.

Niderland
Niderland parlamentinin üst qanadı (senat), ictimai sahədə üzü tamamilə örtən burka, örtük, motosiklet dəbilqə, qar maskası və bənzəri paltar ya da Aksesuar takılmasını qadağan edən qanunu 26 İyun 2018-ci ildə təsdiqlədi.

Burka və örtük də daxil olduğu üzün tamamilə örtülməsini qadağan edən qanun, ilk dəfə 2015-ci ildə həddindən artıq sağçı Azadlıq Partiyası (PVV) tərəfindən gündəmə gətirilmişdi. Lakin Hollandiyadakı Müsəlmanlar üçün konstitusiya ilə təminat altında olan din və inanc azadlığına qarşı olması və təhlükəsizlik səbəbinin zəif bir arqument olduğu səbəbləriylə bu qanun tənqid olunmuşdu.

2015-ci ildə Hollandiya hökuməti, məktəb, xəstəxana və kütləvi nəqliyyata vasitələrində sıxan qismən qadağan etmişdi. Lakin, bu qadağan “şəxsiyyət nəzarəti və ya təhlükəsizlik” halında tətbiq edilmişdir.

2016da, parlamentin alt qanadında (məclisdə), burka qadağanını nəzərdə tutan qanun layihəsi təsdiq edilmiş və Senatın önünə getmişdi.

Söz mövzusu qismən qadağan, 26 İyun 2018-ci ildə Senatın təsdiqindən da keçərək əhatəsi genişləndirildi; sıxan kimi üzü tamamilə örtən paltarlar, motosiklet dəbilqə və örtük bütün ictimai binalarında qadağan edildi. Ancaq küçələr qadağanın əhatəsinə alınmadı.

Danimarka
Danimarka hökuməti, 31 May 2018-ci ildə parlamentdə qəbul edilən və avqustda qüvvəyə girəcək yeni qanun ilə burka və nikab kimi üzü bağlayan paltarların geyilməsini qadağan etdi. Qadağana uyğun gəlməyənlərə isə 1000 kron (118 avro) pul cəzası kəsiləcək.

Danimarka hökuməti daha əvvəl də baş örtüsü, xaç işarəsi və Yəhudilərin taxdıqları kipa kimi dini simvolların məhkəmə salonlarında daşınmasını qadağan etmişdi. Müsəlman əleyhdarlığı ilə bilinən Danimarkalı Xalqların Partiyası (DPP) isə bu qadağanın məktəbdəki müəllimlərə və xəstəxana işçilərinə da tətbiq olunması lazım olduğunu müdafiə etmişdi.

 

 

 

Fransa
Ictimai sahələrdə sıxan qadağan edən ilk ölkə Fransa. 2004-cü ildə, dövlət məktəblərində tələbələr hər hansı bir dini simvol daşıması qadağan edilmişdi.

11 oktyabr 2010-cu ildə qəbul edilən və 11 Aprel 2011-ci ildə qüvvəyə girən qanunla Fransada, ictimai sahələrdə üzün tamamilə bağlanılması qadağan edildi. Dövrün prezidenti Nikola Sarkozi, örtünən şəxslərə “Fransaya xoş gəlmədilər” deyərək mübahisə yaratmışdı.

Söz mövzusu qadağan bütün dini, etnik qrupları və ölkəyə gələn turistləri də əhatə edir. Üzü bağlayan burka, örtük, motosiklet dəbilqə ya da qar maskasının ictimai sahələrində qadağan edilməsinin bəzi istisnaları da var; adam təhlükəsizlik ya da səhiyyə səbəblərindən ötəri üzünü bağlaya bilər.

Fransada yüzünü tamamilə bağlayan şəxslərə 150 ​​avroya qədər pul cəzası verilə.

Fransadakı dövlət işçiləri dünyəvilik prinsipi səbəbiylə hicab takamıyor. Xüsusi şirkətlərdə isə, öz daxili tüzüklerinde qadağan edilmədiyi müddətcə hicab takabiliyor.

Universitet tələbələrinin hicab aktual olaraq sərbəst olmaqla birlikdə, bunun qadağan edilməsi müzakirələri hələ davam edir.

Fransadakı burkini müzakirələri
Hicab və burka müzakirələrinin yanında Fransanın müzakirə edilən bir digər mövzusu burkini. Cannes, Nice, Villeneuve-Loubet, Le Touquet, Laurent-du-Var kimi sahil sahili bölgə və şəhərlərdə qadınların burkini ilə dənizə girməsi qadağan edilmişdi. Milli mənada burkiniyi qadağan edən bir qanun olmasa da bəzi şəhərlər, dünyəvilik və gigiyena səbəbiylə dənizə burkiniyle girilməsini qadağan edir.

Fransadakı bəzi bələdiyyə başçıları, işidi hücumlarının ardından elan edilən fövqəladə hal dövründə, çimərliklərdə burkini geyilməsini qadağan etmişdi. Bu qadağanın üzərinə Danıştay, 22 Avqust 2016da çıxan qərarla Villeneuve-Loubet bələdiyyəsinin burkiniyi qadağa qərarını ləğv etdi.

Bələdiyyələrin burkiniyi qadağan etməsi, əsas hüquq və azadlıqları, xüsusilə din və vicdan azadlığını pozduğu səbəbiylə Dövlət Şurasının qərarı ləğv edildi. Bənzər qərar xüsusiyyətindəki Dövlət Şurasının qərarı ilə birlikdə bir çox çimərlikdə qadınlar dənizə burkiniyle girə bilir.

 

Belçika
Fransa, Belçika da sonra 2011-ci ildə ictimai yerlərdə üz örtüyü qadağan. Bu qadağaya görə cəmiyyətə açıq sahələrdə adamın üzünün tamamilə bağlanılması yasaklanırken, bu qadağana uyğun gəlməyənlərə 7 günə qədər həbs cəzası ya da 1378 avro pul cəzası verilməsi öngörüldü.

Belçika Konstitusiya Məhkəməsi, bu qadağanın insan hüquqları pozuntusu olduğunu ifadə edən şikayət iddiasını rədd edərək burka və nikab qadağasının hər hansı bir haqqı pozuntu etmədiyini müdafiə etdi. Daha sonra Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsi Belçika Konstitusiya Məhkəməsinin qərarını təsdiqlədi və burqa qadağasının insan hüquqlarının pozulması deyil, qərar verdi.

İtaliya
İtaliyada üzün tamamilə bağlanılmasına qarşı milli bir qadağan olmazkən 2010-cu ildə Novara şəhərində, ictimai sahələrdə üzün tamamilə bağlanılması mənasında məhdudiyyətlər gətirildi. Digər tərəfdən, İtaliyanın bəzi sahillərində dənizə dənizə girmək qadağandır.

İspaniya
İspaniyanın Kataloniya Muxtar Bölgəsinin bəzi ərazilərində burka və nikabı taxmaq qadağandır. 2013-cü ildə İspaniyanın Konstitusiya Məhkəməsi, bəzi yurisdiksiyalarda dini azadlığı məhdudlaşdırdığına görə bu qadağanı ləğv etdi. Avropa İnsan Hüquqları Məhkəməsi (AİHM) 2014-cü ildə aldığı bir qərarla, burka və örtük qadağasının bir insan haqqı pozuntusu olmadığına vurğu edərək ölkədəki bəzi bölgələrdə bu qadağanın davam etməsinin qarşısını açdı.

İsveçrə
2013-cü ildə İsveçrənin İtalyanca danışan Ticino kantonu, üzün örtülməsini qadağan edən qanun qəbul etdi. Daha əvvəl də 2009-cu ildə, İsveçrə Ədliyyə naziri hicablı qadınları görməkdən ‘narahat olduğunu’ və daha çox qadının burka və nikab geyməsi halında, bunun qadağan edilməsi lazım olduğunu söyləmişdi.

Almaniya
Almaniya prezidenti Angela Merkel 2016-cı ilin dekabrında ictimai arenada üzünü tamamilə bağlayan pis adam qadağan edilməlidir. Merkelin bu sözlərinə əsasən, milli mənada qadağanın müzakirəsi müzakirə olunmağa başlandı.

2017-ci ilin aprel ayında Alman parlamenti dövlət məmurlarına burqa taxmaq qadağan edən qanun layihəsini təsdiqlədi. Hakimlər və əsgərlər də daxil olmaqla qadağan, məclisin yuxarı qanadına təsdiq üçün göndərildi.

Digər tərəfdən, Almaniyanın federal əyalətlərində, ictimai mənsubiyyət qadağanı da daxil olmaqla, yerli qanunların qəbul edilməsi üçün heç bir maneə yoxdur. Əslində, müəllimlərin 16 Alman dövlətində hicab taxması qadağandır. Hessen əyalətində bu qadağan dövlət işçilərinə aiddir.

Almaniyanın cənubundakı Bavyera şəhərində, 2017-ci il fevral ayından etibarən, bütün ictimai binaları, məktəbləri və universitetləri şaraplarla tamamilə əhatə etmə qadağandır.

Avstriya
2016-cı ildən Avstriyada yüksələn həddindən artıq sağçı Azadlıq Partiyası ilə hicab qadağası, qırışlar və nikabhalar sona çatdı.

Bunun ardından, Sosial Demokrat və mühafizəkar Avstriya Xalq Partiyasının yaratdığı koalisiya, üzü bağlayan burka və nikabın “açıq cəmiyyət” anlayışına tərs olduğunu ifadə edərək ictimai sahədə yüzün kapatılmaması lazım olduğunu bildirmişdi.

Hökmündən sonra, oktyabr ayında qəbul edilmiş 2017-ci ilin yanvarında qəbul edilmiş qanun, üzünü tam əhatə edən burqa və nikabanı istifadəni qadağan etdi. Avstriyada, məhkəmələr və məktəblər kimi ictimai binalarda çalışan insanlar hicabdan və ya hər hansı bir dini simvoldan istifadə etmək qadağandır.

Türkiyə
Türkiyədə hicab uzun illər ərzində hər cür dövlət işçisinə və universitet şagirdlərinə qadağan idi. Universitetlər qapılarında qurulan və tələbələrlə təmas kolleclərinə daxil olan şagirdlər əsas hüquq və azadlıqlara mane olmuşdular.

Baş nazir Bülent Ecevit, Merve Kavakçı’nın 1999-cu ildə Məclisə hicablı girişi münasibətilə etdiyi şərhdə, “Bu, dövləti etiraz etmək üçün bir yer deyil. Xanımdan mənə bu xanımın əlini bildirin. “Kavakçı’nın qılıncdan çıxarılmasını istədi.

Üstəlik, 2007-ci ildə prezident Abdullah Gül seçildiyi zaman ilk dəfə “baş nərdivan” ilk qadın küncə daxil olacaqdı.

Bütün bu prosesdən sonra, 2013-ci ildə hicab demokratikləşmə paketi altında ictimai yerlərdə sərbəst buraxıldı. Başsavcı 2015-ci ildə hakimlər və prokurorlar, 2016-cı ildə polis və 2017-ci ildə TSK əməkdaşları üçün sərbəst buraxıldı.

Bolqarıstan
2016-cı ilin oktyabrında, Bolqarıstan parlamenti üzlərini bağlayan qadınların cəzalandırılacağını və istifadə edə biləcək dövlət yardımlarını kəsəcəyini nəzərdə tutan bir qanun qəbul etdi.

DAHA ƏTRAFLI