Print Friendly, PDF & Email

 

 

 

 

 

 

Kosovo dövlət müstəqilliyinin  10 illiyni qeyd etdi

Kosovo Avropadakı ən kiçik ölkədi. O, 17 Fevral 2008-ci ildə Serbiyanı tərk edərək müstəqilliyinin 10-cu ilini qeyd edərək bir tərəfli  qaydad da müstəqillik elan etdi.

1990-cı illərin sonunda yaşanan müharibə və silahlı münaqişələrin arxasında qalan Kosovo hələ də bir çox problemlərlə mübarizə aparan bir ölkə olaraq qalır.

Priştina küçələrində minlərlə adam, ənənəvi musiqi və rəqs baxımından müstəqillik qazandı.

19 yaşlı Kosovalı qadın Trinja Şkodra, “Bir ölkə kimi çox çətin bir zaman keçirdik. Ancaq geridə buraxdığımız 10 illik bağımsızlığımızla qürur duyuruq “deyərkən Florina Hyseni adlı bir başqa Kosovalı qadın,” Çox xoşbəxtəm. Kosovo müstəqil bir ölkə olması üçün böyük bir addım idi. Mən bunu düşünsəydim, çox xoşbəxtəm və ölkəmdən qürur duyuram “.

62-ci Samet Gashi bu gün çox xoşbəxtdir. Qızım da Çexiyadan gəldi. Buna görə də xoşbəxt oldum “.

Müstəqilliyini elan etdiyi dövrdə xalqın hamısına yaxınlığında gələcək üçün böyük ümidlər yaşıllaşdıran Kosova, illər irəlilədikcə Birləşmiş Millətlər üzvlüyü və Avropa Birliyinə (AB) inteqrasiya kimi ölkənin inkişafı üçün lazımlı məsələlərdə nəticə götürə bilməməkdən ötəri “xəyali qurulan dövlət ola bilməmə” yorumlarınada səbəb olur.

Tədbirlərdən sonra Euronews müxbiri Jorgen Samso təəssüratlarını çatdırdı:

“Ölkə müstəqilliyinin 10-cu ilini qeyd edərkən Priştine’de sevinc və xoşbəxtlik hakim. Ancaq ölkənin statusu Kosovadakı Serblər və qonşu ölkə Serbiyada müzakirə davam edir. Ki bu bölgələrdə müstəqillik coşğusu və hissiyyatı da yoxdur”

Kosovo Döyüşü

Köhnə Yuqoslaviyanın 1990-cı illərin başında dağılmağa başlamasıyla dünya siyasi ədəbiyyatına girən “Balkanlaştırma” prosesinin bir dəfə daha yaşandığı dövrdə, Kosovalı albanların yüksələn Serb milliyyətçiliyi səbəbiylə narahat olmuş, daha sonra ölkənin müstəqilliyindən əhəmiyyətli rol oynayacaq Kosova Qurtuluş Ordusunu (UÇK) qurmuşdu.

Serb əsgər, polis və paramiliter birliklərin 1998-ci ildə müstəqillik istəyən UÇK’ya istiqamətli hücumları, 1999-ci ildə NATO-nun keçmiş Yuqoslaviyanın bombalamasıyla son tapmışdı. Kosovadakı bu döyüşdə 8 mindən çoxu Alban 10 mindən çox Kosovalı öldürülmüş, 800 minə yaxını Alban 1 milyonunun üzərində fərqli etnik qruplardan Kosovalı evlərini tərk etmişdi.

Serbiya ilə müstəqillik yolunda “gərgin” il

Kosovo ilə Kosovo arasındakı gərginlik Kosovadakı müharibə zamandan etibarən aralıq vəziyyətdədir.

Müharibədən sonra ilk böyük böhran 2004-cü ildə idi. “Mart _Ayaklanmaları” olaraq adlandırılan bu hadisələrdə 11-i Alban, 8-i Serb olmaqla 19 nəfər ölüb, yüzlərlə adam yaralanıb. Qiyamların ardından dövrün BMT Baş katibi Kofi Annan tərəfindən Kosova xüsusi nümayəndəsi olaraq təyin olunmuş Norveçli səfir Kai Eide’nin 2005-ci ildə hazırladığı hesabatda, Kosovanın son vəziyyətinə bağlı müzakirələrin başlaması məsləhətini bulunuldu.

Annan, 2005-ci ildə Martti Ahtisaari’yi Kosovanın Xüsusi nümayəndəsi təyin etdi. 2007-ci ildə Ahtisaari, BMT Təhlükəsizlik Şurasına Kosovanın müstəqil olması lazım olduğunu ifadə edən bir hesabatını çatdırdı. Serbiya bunu rədd etdi və “nəzarətli muxtariyyət” təklif etdi. Ahtisaari Planına və BMT-nin 1244 saylı qətnaməsinə uyğun olaraq Kosovo Məclisi 17 fevral 2008-ci ildə birtərəfli müstəqillik elan etdi.

Kosovo bu gün 116 ölkəni tanıyır, bunlardan 113u BMT üzvüdür. Kosovonun BMT-yə üzv olmasına görə, 193 üzv 3-də 2-də tanınmalıdır.

Serbiya ilə dialoq prosesi

Serbiya öz ərazisi kimi 116 ölkə tərəfindən müstəqil dövlət olaraq tanınan Kosovanı nəzərdən keçirir. Kosovo ilə Serbiya arasındakı münasibətlərin normallaşdırılması üçün 2011-ci ildə AB vasitəçiliyi prosesində dialoq başlandı. Ancaq bu proses, xüsusilə son iki ilin ilk iki ayında, gərginliklər ilə kəsildi.

Keçən ilin başında, köhnə UÇK komandirlərindən olan və bu gün Kosovanın başbakanlığını edən Ramush Haradinaj, Serbiyanın çıxardığı beynəlxalq tutma əmri ilə Fransadakı bir hava limanında nəzarətə alınmışdı. Haradinaj ilk dəfə məhkəmə nəzarəti şərti ilə sərbəst buraxıldı və sonra Serbiya ekstradisiya tələbi rədd edildi.

Diyaloğanı kəsdiyi bir hadisə ədəbiyyata “qatar qəzası” kimi girdi. Serbiyanın paytaxtı Belqradda Kosovanın Mitrovica şəhərinə edilməsi planlanan qatar səfərlərinin təqdimatı məqsədilə 14 Yanvar 2017də üzərində 21 dildə “Kosova Serbiyanın” ifadələrinin yazılı olduğu və Serbiya bayrağı rənglərinə boyanmış qatar, Kosovodan icazə alınmadan ölkəyə girmək istəmiş ancaq geri çevrildi.

Kosovadakı “Azadlıq, Demokratiya və Ədalət” Xalq təşəbbüsü Ümumi Başçısı Oliver İvanovic’in, 16 yanvar 2018-ci ildə Şimali Mitrovica şəhərindəki ofisi qarşısında uğradığı silahlı hücum nəticəsində həyatını itirməsi tərəflərin yeni ilə də gərgin girməsinə səbəb oldu. Həmin vaxt Brüsseldə keçirilməsi planlaşdırılan Kosovo-Serbiya görüşü Serbiya çəkilməsindən sonra ləğv edildi.

Həm Kosovaya, həm də Serbiyanın Aİ-yə üzvlüyü üçün vacib olan bu dialoqun gələcəkdə davam etməsi gözlənilir.

Çernoqoriya “sərhəd müqaviləsi” və “silahlı qüvvələrin yaradılması”

Kosova üçün böyük əhəmiyyət daşıyan bir başqa məsələ də Çernoqoriya ilə 26 Avqust 2015-ci ildə imzalanan Sərhədin Yenidən müəyyən edilməsi sazişinin yürürlüğü soxulması.

Çünki AB səlahiyyətliləri yox

 

 

 

DAHA ƏTRAFLI