Türkiyədə həbsxanada olan Xalqların Demokratik Partiyası (HDP) köhnə Eş Ümumi Başçısı Səlahəddin Demirtaş və Anadolu Mədəniyyət Dərnəyi İdarə heyəti Başçısı Osman Kavala Nobel Sülh Mükafatına namizəd olaraq təklif edildi.

Bunu İsveç Sosial Demokratlar Partiyası millət vəkili Tomas Hammarberg’ın söylədi. Kavala bu siyahıya keçən ay əlavə edildi. Norveç Nobel Komitəsinin müraciət prosesi 1 fevralda başa çatdı. İki adın namizədlər siyahısına daxil olub-olmaması fevral-mart aylarında qiymətləndiriləcək. Sülh Mükafatı qalibləri oktyabrda elan ediləcək.

Beləliklə, dünyanın ən nüfuzlu mükafatlarından olan Nobel Sülh Mükafatına namizədlik və seçki prosesi necə işləyir?

Norveçlilər mükafatın kimə veriləcəyinə qərar verirlər
Nobel Sülh Mükafatı Norveç Nobel Komitəsi tərəfindən təyin edilir. Beş nəfərdən ibarət komitəni Norveç Parlamenti təyin edir.

Komitəyə vəkil Berit Reiss-Andersen sədrlik edir. Üzvlərə Avropa Şurasının baş katibi Thorbjorn Yagland daxildir; Oslo Beynəlxalq Sülh Tədqiqatları İnstitutunda (PRIO) baş tədqiqatçı Henrik Syse, müstəqil məsləhətçi, keçmiş parlament üzvü, qubernator Anne Enger; tarixçi yazıçı Olav Njolstad və xarici siyasət mütəxəssisi Asle Toje.

Norveç Parlamantosundakı siyasi partiyaların gücünü bərabər şəkildə təmsil edəcəyi gözlənilən komitə üzvləri bu vəzifəni altı il tutub yenidən seçilə bilərlər. Bundan əlavə, bütün üzvlərdən Norveç vətəndaşı olmaları tələb olunur.

Mükafata kim namizəd ola bilər?
Nobel Sülh Mükafatına bir şəxsin və ya bir qurumun namizədliyini irəli sürməsi mümkün deyil. Namizədlər aşağıdakı kimi sıralana bilər:

Mövcud dövlət başçıları, habelə milli məclislər və milli hökumət üzvləri (kabinet üzvləri, nazirlər)

Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsinin və Haaqa Beynəlxalq Daimi Arbitraj Məhkəməsinin üzvləri

Beynəlxalq Hüquq İnstitutunun üzvləri

Universitet professorları, tarix, ictimai elmlər, hüquq, fəlsəfə, ilahiyyat və din professorları; universitet rektorları və universitet direktorları (və ya onların ekvivalentləri); sülh araşdırma institutları və xarici siyasət institutlarının direktoru

Nobel Sülh Mükafatına namizədlər

Nobel Sülh Mükafatı qazanan təşkilatlar üçün əsas idarə heyəti və ya ekvivalenti

Norveç Nobel Komitəsinin mövcud və keçmiş üzvləri
Norveç Nobel Komitəsinin keçmiş məsləhətçiləri

Nobel Sülh Mükafatı qalibləri necə seçilir?
Sentyabr: Norveç Nobel Komitəsi, yuxarıda sadalanan adlardan biri tərəfindən irəli sürülmüş namizədlər üçün müraciət qəbul etməyə başlayır.

Fevral: Ada üçün müraciətlər ən gec 1 fevral tarixində Norveçin Oslo şəhərində Norveç Nobel Komitəsinə göndərilməlidir. Son illərdə komitəyə Nobel Sülh Mükafatı üçün 200-ə yaxın fərqli namizəd müraciəti daxil olub.

Fevral-Mart: Namizədlərin qiymətləndirilməsi prosesi başlayır. Qapalı iclas müzakirələri nəticəsində 20-30 nəfərdən ibarət qısa siyahı hazırlanır. Namizədlərin qısa siyahısı Nobel İnstitutunun daimi məsləhətçiləri tərəfindən qiymətləndirilir. İnstitut direktoru və Tədqiqat direktoru ilə yanaşı, məsləhətçilər ümumiyyətlə mükafatlandırma ilə bağlı məsələlərdə təcrübəsi olan Norveç universitet professorlarından ibarətdir.

Mart-Avqust: Namizədlərin müşaviri araşdırması. Adətən məsləhətçilər bir neçə ay ərzində hesabatlarını hazırlayırlar. Hesabatlar digər norveçli və xarici mütəxəssislərdən də tələb olunur. Məruzəçilərin məruzələrini təqdim etdikdən sonra Nobel Komitəsi mümkün namizədlərin hərtərəfli müzakirəsinə başlayır. Bu müddətdə xarici mütəxəssislərdən tez-tez namizədlər haqqında əlavə məlumat və yeniləmələr tələb olunur.

Oktyabr: Nobel mükafatı sahibləri seçilir. Bir qayda olaraq, komitə mükafatın oktyabrın əvvəlində elan olunmasından əvvəl son iclasında qərar verir. Nobel Komitəsi səs çoxluğu ilə Nobel Sülh Mükafatını qazananları seçir. Bu son qərardan şikayət verilə bilməz. Ancaq nadir hallarda, bu mümkün olmadıqda, seçki sadə səs çoxluğu ilə qərara alınır. Qaliblər elan olunur.

Dekabr: Mükafatlar Norveçin Oslo şəhərində təşkil olunan mərasimdə təqdim olunur. Qalibə Nobel medalı və diplomu, habelə pul pulu təqdim olunur.

Türkiyədə həbsxanada olan Xalqların Demokratik Partiyası (HDP) köhnə Eş Ümumi Başçısı Səlahəddin Demirtaş və Anadolu Mədəniyyət Dərnəyi İdarə heyəti Başçısı Osman Kavala Nobel Sülh Mükafatına namizəd olaraq təklif edildi.

Bunu İsveç Sosial Demokratlar Partiyası millət vəkili Tomas Hammarberg’ın söylədi. Kavala bu siyahıya keçən ay əlavə edildi. Norveç Nobel Komitəsinin müraciət prosesi 1 fevralda başa çatdı. İki adın namizədlər siyahısına daxil olub-olmaması fevral-mart aylarında qiymətləndiriləcək. Sülh Mükafatı qalibləri oktyabrda elan ediləcək.

50 illik gizlilik qaydası

Dünyanın ən nüfuzlu mükafatlarından olan Nobel Sülh Mükafatına namizədlik və seçki prosesi necə işləyir?

Norveçlilər mükafatın kim olacağına qərar verirlər
Nobel Sülh Mükafatı Norveç Nobel Komitəsi tərəfindən təyin edilir. Beş nəfərdən ibarət komitəni Norveç Parlamenti təyin edir.

Komitəyə vəkil Berit Reiss-Andersen sədrlik edir. Üzvlərə Avropa Şurasının baş katibi Thorbjorn Yagland daxildir; Oslo Beynəlxalq Sülh Tədqiqatları İnstitutunda (PRIO) baş tədqiqatçı Henrik Syse, müstəqil məsləhətçi, keçmiş parlament üzvü, qubernator Anne Enger; tarixçi yazıçı Olav Njolstad və xarici siyasət mütəxəssisi Asle Toje.

Norveç Parlamantosundakı siyasi partiyaların gücünü bərabər şəkildə təmsil edəcəyi gözlənilən komitə üzvləri bu vəzifəni altı il tutub yenidən seçilə bilərlər. Bundan əlavə, bütün üzvlərdən Norveç vətəndaşı olmaları tələb olunur.

Mükafata kim namizəd ola bilər?
Nobel Sülh Mükafatına bir şəxsin və ya bir qurumun namizədliyini irəli sürməsi mümkün deyil. Namizədlər aşağıdakı kimi sıralana bilər:

Mövcud dövlət başçıları, həmçinin milli məclislər və milli hökumət üzvləri (kabinet üzvləri, nazirlər)

Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsinin və Haaqa Beynəlxalq Daimi Arbitraj Məhkəməsinin üzvləri

Beynəlxalq Hüquq İnstitutunun üzvləri

Universitet professorları, tarix, ictimai elmlər, hüquq, fəlsəfə, ilahiyyat və din professorları; universitet rektorları və universitet direktorları (və ya onların ekvivalentləri); sülh araşdırma institutları və xarici siyasət institutlarının direktoru

Nobel Sülh Mükafatına namizədlər

Nobel Sülh Mükafatı qazanan təşkilatlar üçün əsas idarə heyəti və ya ekvivalenti

Norveç Nobel Komitəsinin mövcud və keçmiş üzvləri
Norveç Nobel Komitəsinin keçmiş məsləhətçiləri
Nobel Sülh Mükafatı qalibləri necə seçilir?
Sentyabr: Norveç Nobel Komitəsi, yuxarıda sadalanan adlardan biri tərəfindən irəli sürülmüş namizədlər üçün müraciət qəbul etməyə başlayır.

Fevral: Ada üçün müraciətlər ən gec 1 fevral tarixində Norveçin Oslo şəhərində Norveç Nobel Komitəsinə göndərilməlidir. Son illərdə komitəyə Nobel Sülh Mükafatı üçün 200-ə yaxın fərqli namizəd müraciəti daxil olub.

Fevral-Mart: Namizədlərin qiymətləndirilməsi prosesi başlayır. Qapalı iclas müzakirələri nəticəsində 20-30 nəfərdən ibarət qısa siyahı hazırlanır. Namizədlərin qısa siyahısı Nobel İnstitutunun daimi məsləhətçiləri tərəfindən qiymətləndirilir. İnstitut direktoru və Tədqiqat direktoru ilə yanaşı, məsləhətçilər ümumiyyətlə mükafatlandırma ilə bağlı məsələlərdə təcrübəsi olan Norveç universitet professorlarından ibarətdir.

Mart-Avqust: Namizədlərin müşaviri araşdırması. Adətən məsləhətçilər bir neçə ay ərzində hesabatlarını hazırlayırlar. Hesabatlar digər norveçli və xarici mütəxəssislərdən də tələb olunur. Məruzəçilərin məruzələrini təqdim etdikdən sonra Nobel Komitəsi mümkün namizədlərin hərtərəfli müzakirəsinə başlayır. Bu müddətdə xarici mütəxəssislərdən tez-tez namizədlər haqqında əlavə məlumat və yeniləmələr tələb olunur.

Oktyabr: Nobel mükafatı sahibləri seçilir. Bir qayda olaraq, komitə mükafatın oktyabrın əvvəlində elan olunmasından əvvəl son iclasında qərar verir. Nobel Komitəsi səs çoxluğu ilə Nobel Sülh Mükafatını qazananları seçir. Bu son qərardan şikayət verilə bilməz. Ancaq nadir hallarda, bu mümkün olmadıqda, seçki sadə səs çoxluğu ilə qərara alınır. Qaliblər elan olunur.

Dekabr: Mükafatlar Norveçin Oslo şəhərində təşkil olunan mərasimdə təqdim olunur. Qalibə Nobel medalı və diplomu, habelə pul pulu təqdim olunur.

50 illik gizlilik qaydası
Nobel Fondunun qaydalarına görə, Nobel Sülh Mükafatına namizədlərin adları və namizədlər haqqında digər məlumatlar 50 il sonra açıqlanmaya bilər. Bu məhdudiyyət, mükafatın verilməsini araşdıran tədqiqatçılara və şərhçilərə də daxildir.

Komitə namizədlərin adlarını nə mediaya, nə də namizədlərin özlərinə açıqlamır. Bu zaman mükafatı kimin qazanacağı ilə bağlı fərziyyələrin qarşısı alınır.

 

Daha ətraflı

 

 

 

 

Print Friendly, PDF & Email