https://tr.euronews.com/2020/02/27/cinden-dunyaya-yayilan-yeni-koronavirus-hakkinda-bilmeniz-gerekenler-covid-19-salgin

 

 

Koronavirus nədir? 8 mövzuda Covid-19 haqqında bilmək lazım olan məlumatlar…

Dünya 2020-ci ildə yeni bir növ koronavirus (Covid-19) xəstəliyi ilə başladı. Əvvəlcə “sirli xəstəlik” olaraq adlandırılan virusun heyvandan insana ötürülməsi izah edildi. Bir neçə həftə ərzində virusun insandan insana sürətlə ötürüldüyü aşkar edildi.

Covid-19 ilk dəfə 2019-cu ilin dekabrında Çinin Hubey əyalətinin Wuhan bölgəsində görüldü. Virusun mənşəyinin Vuhandakı “Huanan Balıq Bazarı” olduğu və burada satılan yarasalardan insanlara ötürüldüyü nəzəriyyələri irəli sürülüb. Ancaq sonrakı araşdırmalar bu məlumatın doğruluğunu şübhə altına aldı.

Çində meydana gələn Covid-19 çox qısa müddətdə bütün dünyaya yayıldı. Ən azı 50 ölkədə görülən koronavirusun yeni növlərindən bəziləri itki verdi.

Virusun çatdığı ölkələrin sayı ilə yanaşı, itkilərin sayı da gündən-günə artmaqda davam edir.

 

Əlqədar məlumatlar:

Koronavirüsten ölenlerin sayısı 3000 eşiğine yaklaştı, Covid-19 hangi ülkelere sıçradı? Güncel tablo

Beləliklə, yeni ili epidemik həyəcanla başlayan və minlərlə insanın ölümünə səbəb olan yeni növ koronavirus (Covid-19) haqqında nə bilirik?

Koronavirus nədir?
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı, koronavirusları heyvanlarda və insanlarda xəstəlik yaradan virusların böyük bir ailəsi olaraq təyin edir. Koronavirusun soyuqdan insanlarda tənəffüs yoluxucu infeksiyaya səbəb olduğu Orta Şərq Tənəffüs Sindromu (MERS) və Şiddətli Kəskin Tənəffüs Sindromu (SARS) və ya sətəlcəm kimi ağır xəstəliklərə səbəb olduğu bildirilir.

Coronaviruses, adını tac meydana gətirən protein kapsullarından götürür. Bu xüsusiyyətə görə viruslara Latın tacı mənasını verən “corona” deyilir.

2019-cu ildə ortaya çıxan və Covid-19 olaraq bilinən yeni növ koronavirus insan koronaviruslarının yeddinci variantıdır.

Heyvandan insana və insandan insana ötürülə bilən bu yeni koronavirus, Wuhan’ın başlanğıcından əvvəl, 2019-cu ildə məlum deyildi.

Koronavirusun simptomları hansılardır?
Məlumdur ki, Covid-19’ün simptomları olmadan yoluxucu ola bilən 2 ilə 14 gün arasında bir inkubasiya dövrü var.

Koronavirusun ən çox görülən simptomları yüksək atəş, xəsislik və quru öskürəkdir. Bəzi xəstələrdə bu simptomlar boğaz ağrısı, axan burun, ağrı və ishal ilə müşayiət olunur. Koronavirus xəstələrinin bəzilərində simptomlar göstərilə bilməz.

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı bildirir ki, yoluxmuş xəstələrin təxminən 80 faizi xüsusi müalicəyə ehtiyac olmadan qurtarır. Koronavirus ilə yoluxan hər 6 nəfərdən biri varsa, xəstəlik ciddi səviyyələrə çata bilər və nəfəs almaqda çətinliklər yaranır.

Əlqədar məlumatlar:

Koronavirüs bulaşan hastalardan kaçı iyileşti?

 

Covid-19-un öldürmə nisbəti nədir?

2003-cü ildə ortaya çıxan və Covid-19 ilə oxşarlıqları olan SARS epidemiyasında ölən 10 nəfərdən 1-i öldü, buna görə ölüm nisbəti təxminən 10 faiz idi.

Covid-19-da tutulanlar arasında ölüm SARS-ın demək olar ki, beşdə birini təşkil edir.

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının məlumatına görə, virusa yoluxanların təxminən 2 faizi öldü.

Ancaq Covid-19-un SARS-dən 6-7 dəfə daha sürətli yayıldığı bildirilir.

Bundan əlavə, koronavirusun yaşlılarda və yüksək təzyiq, ürək problemləri və diabet kimi digər sağlamlıq vəziyyəti olan insanlarda ciddi xəstəliklərin yaranması ehtimalı daha yüksəkdir.

Normal qrip kimi tanınan qripin ölüm nisbəti 0,1 faizdir. Bu nisbət SARS və ya Covid-19 ilə müqayisədə olduqca aşağıdır, lakin hər il 500 mindən çox insan birbaşa və ya dolayı qrip səbəbiylə həyatını itirir.

Koronavirus hansı ölkələrə yayıldı?

Coronavirus bu günə qədər ən azı 50 ölkədə görüldü. Bunlar arasında Çin xaricində ən çox ölümün görüldüyü ölkələrdən biri Türkiyənin qonşusu İran oldu.

Türkiye’deyse hələ bildirilmiş bir hadisə yoxdur.

Koronavirusun indiyə qədər vurduğu ölkə, başlanğıc nöqtəsi Çindir.

Çində koronavirusa yoluxanların sayı on minlərlə, ölənlərin sayı isə minlərlə ilə ifadə olunur.

Avropa ölkələri arasında ən çox narahat olan İtaliya idi. İtaliyada yüzlərlə xəstənin koronavirus yoluxduğu açıqlandı.

Dünya geneli koronavirüs tablosu

Chart

Chart
Koronavirüs görülen ülkeler Toplam vaka Yeni vaka Toplam ölüm Yeni ölüm İyileşen hasta Kritik düzeydeki hasta
Çin 78832 +335 2788 +44 36445 8346
Güney Kore 2337 +571 13 +1 24 18
Diamond Princess (Cruise gemisi) 705 5 +2 10 34
İtalya 655 17 3 35
Japonya 207 + 35 4 +1 45 56
İran 388 +143 34 +8 73
Singapur 96 62 7
Hong Kong 93 1 2 18 6
ABD 60 6
Kuveyt 43 +17
Tayland 40 22 2
Bahreyn 33
Tayvan 32 1 5 1
Almanya 60 11 16 2
Avustralya 23 15
Malezya 22 20
Fransa 18 2 11 1
Vietnam 16 16
İsviçre 15 +7
İspanya 14 +1 2
Birleşik Krallık 13 8
Birleşik Arap Emirlikleri 13 3 2
Kanada 12 3
Macao 10 6
Irak 6 +1
Umman 4
Filipinler 3 1 2
Hırvatistan 3
Hindistan 3 3
Avusturya 2
Finlandiya 2 1
İsrail 2
Lübnan 2
Pakistan 2
Rusya 2 2
İsveç 2
Meksika 2 +2
Afganistan 1
Cezayir 1
Belçika 1 1
Brezilya 1
Kamboçya 1 1
Danimarka 1 +1
Mısır 1 1
Estonya 1 +1
Gürcistan 1
Yunanistan 3
Kuzey Makedonya 1
Nepal 1 1
Norveç 1
Romanya 1
Sri Lanka 1

 

Covid-19-a qarşı hansı tədbirlər görüldü?

Hökumət, sərhədlərin bağlanması, səyahət məhdudiyyəti və karantin kimi koronavirusun yayılmasının qarşısını almaq üçün bir çox tədbirlər həyata keçirmişdir.

Koronavirus xəstələrinə xas olan karantin mərkəzləri və xəstəxanalar bir çox ölkədə qurulmuşdur.

Birincisi, Çin hökuməti Wuhan şəhərinə girişi qadağan edərək virusun ölkə daxilində yayılmasının qarşısını almağa çalışdı.

Aviaşirkətlər, digər tərəfdən virusun sıx olduğu bölgələrə uçuş xidmətlərini dayandırdılar.

Hava limanlarına və şəhərlərə daxil olan digər giriş nöqtələrində termal kameralardan istifadə edərək koronavirus simptomları olan xəstələri aşkar etmək üçün tararlar aparılır.

Türkiyə də daxil bir çox ölkədə üz maskası satışlarında partlama oldu.

Koronavirusun geniş şəkildə göründüyü ölkələrlə sərhədlər bağlandı.

Türkiye’deyse ən son Xarici İşlər Nazirliyi xalqa, koronavirüs hadisələrinin artdığı İtaliya və İraqa zəruri olmadıqca səyahət etməmə xəbərdarlığını etdi.

Əlqədar məlumatlar:

 

Dünya 2020-ci ildə yeni bir növ koronavirus (Covid-19) xəstəliyi ilə başladı.

Əvvəlcə “sirli xəstəlik” olaraq adlandırılan virus heyvandan insana ötürüldü. Bir neçə həftə ərzində virusun insandan insana sürətlə ötürüldüyü aşkar edildi.

Covid-19 ilk dəfə 2019-cu ilin dekabrında Çinin Hubey əyalətinin Wuhan bölgəsində görüldü. Virusun mənşəyinin Vuhandakı “Huanan Balıq Bazarı” olduğu və burada satılan yarasalardan insanlara ötürüldüyü nəzəriyyələri irəli sürülüb. Ancaq sonrakı araşdırmalar bu məlumatın doğruluğunu şübhə altına aldı.

Çində meydana gələn Covid-19 çox qısa müddətdə bütün dünyaya yayıldı. Ən azı 50 ölkədə görülən koronavirusun yeni növlərindən bəziləri itki verdi.

Virusun çatdığı ölkələrin sayı ilə yanaşı, itkilərin sayı da gündən-günə artmaqda davam edir.

Koronavirusdan ölənlərin sayı 3000 həddinə yaxınlaşdı, Covid-19 hansı ölkələrə atladı?

Cədvəl
Beləliklə, yeni ili epidemik həyəcanla başlayan və minlərlə insanın ölümünə səbəb olan yeni növ koronavirus (Covid-19) haqqında nə bilirik?

Covid-19-a qarşı hansı tədbirlər görüldü?

Hökumət, sərhədlərin bağlanması, səyahət məhdudiyyəti və karantin kimi koronavirusun yayılmasının qarşısını almaq üçün bir çox tədbirlər həyata keçirmişdir.

Bir çox ölkələrdə koronavirus xəstələri üçün xüsusi karantin mərkəzləri və xəstəxanalar yaradılıb.

Birincisi, Çin hökuməti Wuhan şəhərinə girişi qadağan edərək virusun ölkə daxilində yayılmasının qarşısını almağa çalışdı.

Aviaşirkətlər, digər tərəfdən virusun sıx olduğu bölgələrə uçuş xidmətlərini dayandırdılar.

Hava limanlarına və şəhərlərə daxil olan digər giriş nöqtələrində termal kameralardan istifadə edərək koronavirus simptomları olan xəstələri aşkar etmək üçün tararlar aparılır.

Türkiyə də daxil bir çox ölkədə üz maskası satışlarında partlama oldu.

Koronavirusun geniş şəkildə göründüyü ölkələrlə sərhədlər bağlandı.

Türkiye’deyse ən son Xarici İşlər Nazirliyi xalqa, koronavirüs hadisələrinin artdığı İtaliya və İraqa zəruri olmadıqca səyahət etməmə xəbərdarlığını etdi.

İtaliyanın Lombardiya bölgəsində koronavirus qorxusu

 

Əlqədar məlumatlar:

 

Digər tərəfdən, ÜST milli miqyasda koronavirusdan qorunmaq üçün bəzi tövsiyələr verir. Bəziləri bunlardır:

Sosial məsafənin qurulması – özəl xəstəxanalar və karantin mərkəzlərinin yaradılması,
Sağlamlıq strategiyalarının effektivliyini yaxından izləmək üçün
İnsanlara simptomları aşkar etmək və ötürülmə riskini azaltmaq üçün vasitələrlə təmin etmək,
Sıx qaynaq nəzarəti; xəstələrin təcrid edilməsi, əlaqə izləmə, sağlamlığa nəzarət, xəstəliklərin qarşısının alınması və idarə olunması üçün imkanların yaradılması, davamlı aktiv monitorinq və məhdudlaşdırma fəaliyyətləri və s.
Ölkələrdə davamlılığa hazırlıq.

Əlqədar məlumatlar:

Covid-19’u ilk kez dünyaya duyuran Çinli gazeteciler ardı ardına ortadan kayboluyor

 

Koronavirusun qarşısını almaq üçün nə etməliyəm?

ÜST şəxsi gigiyenaya diqqət yetirir və virusdan qorunmaq üçün bəzi tövsiyələr verir:

Əllərinizi mütəmadi olaraq spirt əsaslı bir jel ilə təmizləyin və ya sabun və su ilə yaxşıca yuyun.
Asqıran və ya öskürək olan bir insandan ən azı 1 metr məsafədə saxlayın.
Gözlərinizə, ağızınıza və burnunuza toxunmaqdan çəkinin.
Özünüzün və ətrafınızdakıların tənəffüs gigiyenası tətbiq etdiyinə əmin olun. Bu o deməkdir ki, hapşıranda və ya öskürərkən ağzınızı və burnunuzu dirsək və ya əl dəsmalınızla örtməlisiniz. İstifadə olunan toxuma dərhal atın.
Özünüzü pis hiss edirsinizsə, evdə qalın. Əgər hərarətiniz varsa, öskürək və nəfəs almaqda çətinlik çəkirsinizsə, həkimə müraciət edin, ancaq əvvəlcə tibb müəssisələrinə zəng edin. Yerli səhiyyə müəssisələrinin təlimatlarına əməl edin.
Covid-19’dakı son inkişaflardan xəbərdar olun.

Əlqədar məlumatlar:

 

Daha ətraflı:

 

Print Friendly, PDF & Email